In gesprek met een hematoloog

Bij patiënten tussen de zestig en zeventig jaar met onbegrepen botpijnen - of dat nou rugpijn is of pijn in de ribbenkast - is het echt van belang om te denken aan de ziekte multipel myeloom.

Herken bloedkanker

In gesprek met dr. Henk-Jan Boiten, internist-hematoloog in het Franciscus Gasthuis & Vlietland te Schiedam over het belang van vroegtijdige herkenning van de ziekte multipel myeloom
Mijn naam is Henk-Jan Boiten. Ik ben internist-hematoloog in het Franciscus Gasthuis en Vlietland.
Als internist-hematoloog in het Franciscus Gasthuis en Vlietland, behandelen we eigenlijk alle hematologische ziektes. En dat varieert van leukemie, bloedcelkanker, beenmergkanker tot ook auto-immuunziektes, die bijvoorbeeld met het bloed te maken hebben, zoals bijvoorbeeld ITP.

Hoeveel patiënten met multipel myeloom zien jullie jaarlijks?
Multipel myeloom is een aandoening die best wel zeldzaam is. Maar binnen de hematologie best wel frequent voorkomt. Zo'n tien procent van de hematologische kankers, maligniteiten is multipel myeloom. En dat is een ziekte van de plasmacellen. En in Nederland zijn er ruim duizend patiënten per jaar. En in ons centrum is dat ongeveer, bij schatting, tussen de twintig en de veertig per jaar nieuwe.

Als we patiënten met multipel myeloom diagnosticeren, dan is de voorkeursbehandeling, als iemand geschikt daarvoor is, een autologe stamceltransplantatie. Voorafgegaan door een aantal chemokuren, zoals we dat in de volksmond noemen.
Na de autologe stamceltransplantatie krijgen ze dan nog extra kuren, en waarna een onderhoudsfase start. En de autologe stamceltransplantatie die wordt gedaan in academische centra. En niet in een perifeer ziekenhuis.
De mensen die niet geschikt zijn voor autologe stamceltransplantatie. Die behandelen we zelf en hoeven we dus niet door te verwijzen.

Soms duurt het erg lang dat patiënten met hun klachten bij een hematoloog terecht komen. Herken je dat beeld?
Soms krijgen we patiënten in onze praktijk die al een tijdje fysiotherapie hebben gehad vanwege lage rugklachten. En wat eigenlijk geen verbetering opleverde.
Daarna is er bijvoorbeeld bloed geprikt door de huisarts of door een andere dokter. En dan blijkt een ernstige bloedarmoede of nierschade. En die spierklachten, die rugpijnen, die kunnen dus al een eerste symptoom zijn van multipel myeloom.
Nu is het niet zo dat we bij elk rugklacht tegelijk aan multipel myeloom moeten denken.
Maar als iemand zich presenteert met rugpijn die onverklaard is en al wat op leeftijd is, dat moet eigenlijk wel een alarmsymptoom zijn.

Vaak zijn patiënten, naast alle fysieke ongemakken, ook behoorlijk emotioneel. Ze voelen zich bang, onzeker, gefrustreerd. Herken je dat en hoe gaan jullie hiermee om in het ziekenhuis?
Doordat multipel myeloom zich op verschillende manieren kan presenteren. Duurt het soms langer voordat de diagnose gesteld kan worden. Omdat er verschillende uitingen zijn van de ziekte, kan de diagnose lang duren voordat de diagnose echt hard is.
Dat maakt heel veel los bij patiënten. Want de afgelopen tijd, dus voordat ze de diagnose kregen, was er heel veel angst, onzekerheid, frustraties, hoe zit het met het werk? Er komen heel veel vragen naar boven. En in dat geval geeft de diagnose multipel myeloom wel zekerheid. Zodat er wel wat aan gedaan kan worden om de ziekte zo laag mogelijk te houden. En de ziekte zo ver mogelijk terug proberen te dringen. Die zekerheid is erg belangrijk voor patiënten.

Zoals elke hematologische ziekte heeft dat een enorme impact op je leven. Sociaal, emotioneel, fysiek natuurlijk, in familieverbanden.
En als de patiënten de diagnose multipel myeloom krijgen, dan gaat er van alles in werking. Zo krijgen ze uitleg van de verpleegkundigen over de verschillende kuren, de behandelingen die er zijn. Uitleg over mogelijke bijwerkingen die op kunnen treden.
Daarnaast krijgen ze de mogelijkheid om ook bij een maatschappelijk werker op poli te komen. Zodat ze daar ook hun vragen kunnen stellen en handvatten krijgen om met de ziekte om te gaan. Want het is nogal wat.
Het is belangrijk dat we uitleggen aan patiënten, dat ze het ook niet alleen hoeven te doen. Dus er staat een heel team klaar van oncologieverpleegkundigen, artsen, ook fysiotherapeuten, maatschappelijk werker, diëtisten. En met elkaar, één team, proberen we de patiënt zo goed mogelijk te behandelen.

In hoeverre is er overleg met de huisartsen in de regio?
Er is niet een standaard overleg waarbij we overleggen met de huisartsen over mogelijke symptomatologie et cetera. Wel is er een mogelijkheid voor meedenkconsulten. Waarbij de huisarts dus advies vraagt aan een specialist. En die keurig netjes advies terugkrijgt.
Bijvoorbeeld bij een onbegrepen bloedarmoede of bij een onbegrepen nierfunctiestoornis.
Een onbegrepen nierfunctiestoornis of onbegrepen bloedarmoede, kunnen oorzaken zijn van multipel myeloom, kunnen presentaties zijn van een multipel myeloom. Naast de mogelijkheid van meedenkconsulten is er ook uitgebreid aandacht op nascholingen voor de ziekte multipel myeloom en de ziektemanifestaties, de diagnostiek. En de dingen waar de huisarts natuurlijk ook op kan letten.

Heb je praktische handvatten voor de huisartsen?
Bij patiënten met botpijnen, lage rugpijn, pijn in de ribbenkast is het belangrijk dat er aanvullend onderzoek gedaan wordt. Met name bijvoorbeeld een hemoglobine. Omdat anemie een teken kan zijn van multipel myeloom. Daarnaast de nierfunctie is van belang, omdat die vaak verstoord is bij patiënten met multipel myeloom en kalkgehalte stijgt soms ook als patiënten multipel myeloom hebben. En dat zijn echt redenen om aanvullend onderzoek te doen, bijvoorbeeld het M-proteïne in te zetten en te verwijzen naar de internist-hematoloog.

Als een behandeltraject eerder opgestart kan worden, wat levert dat in jouw optiek op voor de patiënt?
Het is van belang om de diagnose in een vroeg stadium te ontdekken om orgaanschade te voorkomen. Denk bijvoorbeeld aan nierschade. Je moet er niet aan denken om aan de dialyse te gaan, vanwege de schade die de nieren heeft door de ziekte. Een ander voorbeeld is dat als de botten aangedaan zijn dat mensen een dwarslaesie kunnen krijgen. Heel gevaarlijk. Om die orgaanschade te voorkomen, is het dus van belang om op tijd de ziekte te herkennen. En te kunnen starten met behandeling zodat de ziekte onderdrukt wordt en zo lang mogelijk orgaanschade uitgesteld kan worden.

Herken bloedkanker

Deze video is mogelijk gemaakt door een financiële bijdrage van Amgen.